Từ ngày 10/09/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực và thay thế cho Nghị định số 12/2022/NĐ-CP trước đây. Theo đó, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP chủ yếu quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Luật Danh Tiếng xin tổng hợp những điểm mới đáng chú ý trong nội dung dưới đây:

Infographic tóm tắt

1. Phạm vi điều chỉnh (Điều 1): Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định cụ thể hơn tại ba lĩnh vực gồm Lao động, Bảo hiểm xã hội; Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Ngoài ra, các hành vi vi phạm hành chính khác trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng không quy định tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP thì áp dụng theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan.

2. Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính (khoản 4 Điều 3):

• 01 năm đối với vi phạm hành chính về lao động, bảo hiểm xã hội.
• 02 năm đối với vi phạm liên quan đến người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

3. Quy định mới về chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm (Điều 4):

Lần đầu tiên liệt kê cụ thể các nhóm hành vi mà khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền phải chuyển hồ sơ cho cơ quan tố tụng hình sự, bao gồm: giả mạo hoặc sử dụng giấy tờ, tài liệu giả; khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép dữ liệu về người lao động và thị trường lao động; mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép dữ liệu; xâm phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm người lao động khi xử lý kỷ luật; cùng một số hành vi tái phạm nghiêm trọng khác. Đáng chú ý, Nghị định283/2026/NĐ-CP còn thiết lập cơ chế xử lý hai chiều: nếu cơ quan tố tụng hình sự không truy cứu trách nhiệm hình sự, hồ sơ sẽ được chuyển trở lại để xử phạt hành chính, tạo thành một quy trình khép kín và đầy đủ hơn so với trước đây.

4. Quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử (Điều 6): Đây là một điểm mới đáng chú ý so với khuôn khổ trước đây, phản ánh xu hướng chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.

Việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử được thực hiện theo Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định hướng dẫn. Cụ thể:

Việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trên môi trường điện tử được thực hiện theo quy định tại Điều 18a của Luật Xử lý vi phạm hành chính và Chương IIIa của Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 190/2025/NĐ-CP.

5. Mức phạt và Nguyên tắc áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính nhiều lần (Điều 7): Nghị định 283/2026/NĐ-CP có một số điểm mới trong nguyên tắc áp dụng mức vi phạm hành chính như sau:

• Quy định rõ hộ kinh doanh, hộ gia đình có hành vi vi phạm quy định tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP bị xử phạt như đối với cá nhân.
• Quy định rõ hơn về tình tiết tăng nặng để làm căn cứ xem xét xử phạt vi phạm hành chính.

Trước đây, tại khoản 4 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định khá chung chung là trường hợp cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính nhiều lần thì được coi là tình tiết tăng nặng để làm căn cứ xem xét xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên theo quy định mới tại khoản 4 Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP được quy định rõ hơn.

Tổ chức, cá nhân thực hiện vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, trừ trường hợp thực hiện từng hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 42; các Điều 43, 44, 45, 46 của Nghị định này ở các thời điểm khác nhau mà những hành vi vi phạm này chưa bị xử lý và chưa hết thời hiệu xử lý thì chỉ bị xử phạt về một hành vi vi phạm, đồng thời áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính nhiều lần quy định tại điểm b khoản 1 Điều 10 của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

6. Bổ sung, sửa đổi một số mức phạt hành chính:

• Lần đầu tiên bổ sung chế tài riêng đối với hành vi xâm phạm thông tin, dữ liệu trong lĩnh vực việc làm tại khoản 2 Điều 10 Nghị định 283/2026/NĐ-CP. Hành vi khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép dữ liệu về người lao động và thị trường lao động chưa được công bố có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng; hành vi mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép các dữ liệu này có thể bị phạt từ 50 đến 70 triệu đồng.
• Bổ sung mức phạt về vi phạm quy định về đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động khi nộp hồ sơ đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia bảo hiểm xã hội (Điều 12 Nghị định 283/2026/NĐ-CP):

Vi phạm quy định về đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động 1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có hành vi không cung cấp thông tin; cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc cung cấp thông tin không chính xác theo quy định để làm căn cứ đăng ký lao động. 2. Phạt tiền đối với người sử dụng lao động có hành vi không thực hiện đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động cho người lao động khi nộp hồ sơ đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia bảo hiểm xã hội theo một trong các mức sau đây: a) Từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 người đến 50 người lao động; b) Từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với vi phạm từ 51 người đến 100 người lao động; c) Từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với vi phạm từ 101 người lao động trở lên. 3. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc thực hiện việc đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.

• Xử phạt trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp: trong đó, các hành vi chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội được phân định rõ và xử lý nghiêm hơn. Nghị định 283/2026/NĐ-CP đã tách riêng quy định chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Điều 43, vi phạm về chậm đóng bảo hiểm thất nghiệp tại Điều 45. Đồng thời đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm thất nghiệp, trốn đống bảo hiểm xã hội cũng được cụ thể hóa các trường hợp được coi là trốn đóng và quy mô vi phạm.

7. Bổ sung biện pháp khắc phục buộc xin lỗi công khai: Bổ sung biện pháp khắc phục buộc xin lỗi công khai đối với trường hợp như: quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cưỡng bức lao động hoặc ngược đãi người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; buộc người lao động thực hiện hợp đồng lao động để trả nợ cho người sử dụng lao động…..(khoản 5 Điều 17); Thông tin không đúng sự thật, kích động, xuyên tạc, phỉ báng về tổ chức và hoạt động công đoàn (khoản 4 Điều 39),…

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách xử phạt vi phạm hành chính về lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, theo hướng đồng bộ hóa với Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các quy định pháp luật hiện hành khác.